Vaarbewijs 1 of 2: wat is het verschil en welke heeft u nodig?
TheorieBinnen is niet het CBR en is niet verbonden met het CBR.

Vaarbewijs 1 en 2 gelden voor dezelfde boten, maar niet op hetzelfde water. Waar u mag varen, welke examens u doet en wat beide kosten in 2026.
Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2026
Samenvatting
- Vaarbewijs 1 en 2 gelden voor dezelfde boten: 15 tot 25 meter, of korter en sneller dan 20 km/u.
- Vaarbewijs 2 heeft u nodig op het IJsselmeer, Markermeer, IJmeer, de Waddenzee, Eems en Dollard en de Ooster- en Westerschelde.
- Voor Vaarbewijs 2 haalt u de examens KVB1 en KVB2, en vraagt u alleen de pas voor Vaarbewijs 2 aan.
- Het examen KVB2 gaat vooral over navigatie: getij, stroming, kaarten lezen en koers bepalen.
- Bij het CBR kost Vaarbewijs 1 in 2026 € 79,10 en Vaarbewijs 2 € 142,35, inclusief Gezondheidsverklaring en pas.
Klein Vaarbewijs 1 en 2 gelden voor precies dezelfde boten. Het verschil zit in het water. Met Vaarbewijs 1 vaart u op rivieren, kanalen en meren; met Vaarbewijs 2 mag u ook het IJsselmeer, de Waddenzee en de Zeeuwse stromen op. Daarvoor doet u een extra examen, vooral over navigatie.
Het verschil in één tabel
| Klein Vaarbewijs 1 | Klein Vaarbewijs 2 | |
|---|---|---|
| Boten | 15 tot 25 meter, of korter dan 15 meter en sneller dan 20 km/u | Dezelfde boten |
| Water | Rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee | Ook Eems en Dollard, Waddenzee, IJsselmeer, Markermeer, IJmeer, Oosterschelde en Westerschelde |
| Examens | KVB1 | KVB1 en KVB2 |
| Examengeld 2026 | € 53,15 | € 53,15 + € 63,25 |
| Internationaal | ICC voor binnenwateren | ICC voor binnenwateren en kustwateren |
De grens tussen de twee ligt dus niet bij de boot, maar bij het water. Vaart u met een boot waarvoor geen vaarbewijs nodig is, dan geldt dat ook op het IJsselmeer: de vaarbewijsplicht hangt af van lengte en snelheid. Hoe dat zit, leest u in Wanneer heeft u een vaarbewijs nodig?.
Waar vaart u met Vaarbewijs 1?
Met Klein Vaarbewijs 1 vaart u in Nederland op rivieren, kanalen en meren, en op de Gouwzee. Denkt u aan een vakantie op de Friese meren of een tocht over rivieren en kanalen, dan volstaat Vaarbewijs 1.
Klein Vaarbewijs 1 is ook een ICC, een International Certificate of Competence voor binnenwateren. Wilt u in het buitenland varen, vraag dan in dat land na of u daar met uw vaarbewijs terecht kunt.
Snel varen mag trouwens niet overal, ook niet met een vaarbewijs. Op sommige rivieren, kanalen en meren is het niet toegestaan. Kijk voor vertrek waar u wel hard mag.
Waar heeft u Vaarbewijs 2 nodig?
Op een paar grote wateren geldt Vaarbewijs 1 niet. In het Binnenvaartbesluit heten dat de overige binnenwateren; daar heeft de schipper een klein vaarbewijs voor alle binnenwateren nodig. Volgens het CBR gaat het om:
- de Eems en de Dollard;
- de Waddenzee;
- het IJsselmeer;
- het Markermeer en het IJmeer;
- de Oosterschelde en de Westerschelde.
Op dit grote water spelen het weer, de wind en de stroming een grotere rol. Daarom vraagt het examen KVB2 meer kennis van navigatie en van de regels op groot vaarwater.
Klein Vaarbewijs 2 is ook een ICC voor binnenwateren en kustwateren. Wilt u met Vaarbewijs 2 op de Rijn boven het Spijksche Veer varen, dan heeft u daarnaast een sportpatent nodig.
Wat leert u extra voor Vaarbewijs 2?
Het examen KVB1 doet iedereen, ook wie Vaarbewijs 2 wil. Voor Vaarbewijs 2 komt daar het examen KVB2 bij: 27 vragen in 90 minuten. U kunt 50 punten halen en u slaagt vanaf 35 punten.
Het examen heeft twee delen:
- Regels op groot vaarwater (8 vragen). Onder meer het Scheepvaartreglement Westerschelde en de regels voor ruim water.
- Navigatie (19 vragen). Getij en stroming, het weer en de wind, waterkaarten lezen, en bepalen waar u bent en welke koers u vaart.
U werkt een deel van de vragen uit op een examenkaart van een vaargebied, die u van het CBR krijgt. Zelf neemt u een koersplotter, geodriehoek of parallelliniaal mee, en een passer om afstanden te meten.
Is Vaarbewijs 2 moeilijker?
Het is vooral ander werk. Bij KVB1 draait het om regels, tekens en situaties op het water. Bij KVB2 gaat het voor een groot deel om kaartwerk: u bepaalt uw positie, zet een koers uit en houdt rekening met getij en stroming. Dit examen duurt 90 minuten in plaats van 60. Voor allebei geldt dezelfde lat: u slaagt met 70 procent van de punten.
Vindt u kaartwerk lastig, plan dan wat meer tijd in en oefen de navigatie met opdrachten op een kaart. Begin daar niet pas mee in de laatste week voor uw examen.
Welke kiest u?
Kies Vaarbewijs 1 als u op rivieren, kanalen en meren blijft. Kies Vaarbewijs 2 als u ook het IJsselmeer, het Markermeer of de Waddenzee op wilt, of op de Ooster- of Westerschelde gaat varen.
Twijfelt u nog? Dan hoeft u niet meteen te kiezen. Het examen KVB1 heeft u voor allebei nodig, en uw examenuitslag blijft altijd geldig. U kunt dus eerst KVB1 halen en KVB2 later doen. U kunt de twee examens ook op één dag achter elkaar doen.
Eén tip voor de pas: weet u al dat u Vaarbewijs 2 wilt, haal dan eerst beide examens en vraag alleen de pas voor Vaarbewijs 2 aan. Die geldt ook als Vaarbewijs 1. Zo betaalt u maar één keer voor de pas en voor de Gezondheidsverklaring.
Al Vaarbewijs 1 en toch naar groot water?
Heeft u al jaren Vaarbewijs 1 en wilt u nu ook het IJsselmeer of de Waddenzee op? Dan hoeft u het examen KVB1 niet over te doen. U doet alleen nog het examen KVB2. Dat reserveert u gewoon in Mijn CBR, net als uw eerste examen.
Bent u geslaagd, dan vraagt u in Mijn CBR de pas voor Klein Vaarbewijs 2 aan. U kiest daar de pas met de meeste bevoegdheden waar u recht op heeft. Kijk bij de aanvraag welke stukken u moet aanleveren, zoals een geldige Gezondheidsverklaring.
Plan het oefenen voor KVB2 ruim. De navigatie vraagt andere kennis dan het varen op rivieren en kanalen. Oefen daarom niet alleen losse vragen, maar ook opdrachten op een kaart. Op de pagina vaarbewijs 2 oefenen ziet u welke hoofdstukken bij het examen KVB2 horen, en met het gratis oefenexamen vaarbewijs 2 test u meteen uw navigatiekennis.
Wat kosten Vaarbewijs 1 en 2?
Dit betaalt u in 2026 bij het CBR:
| Vaarbewijs 1 | Vaarbewijs 2 | |
|---|---|---|
| Examen KVB1 | € 53,15 | € 53,15 |
| Examen KVB2 | € 63,25 | |
| Gezondheidsverklaring recreatievaart | € 13,25 | € 13,25 |
| Aanvraag van de pas | € 12,70 | € 12,70 |
| Totaal | € 79,10 | € 142,35 |
Doet u een examen in de avond of het weekend, dan komt er € 6,25 bij. De kosten van een cursus of lesmateriaal staan hier niet in. Alles over de stappen, van examen tot pas, leest u in Klein vaarbewijs halen.
Belangrijke begrippen
- Klein Vaarbewijs 1
- Het vaarbewijs voor rivieren, kanalen, meren en de Gouwzee.
- Klein Vaarbewijs 2
- Het vaarbewijs voor alle binnenwateren, ook het IJsselmeer, de Waddenzee en de Zeeuwse stromen.
- KVB2
- Het extra theorie-examen voor Vaarbewijs 2, met regels voor groot vaarwater en navigatie.
- ICC
- International Certificate of Competence: uw klein vaarbewijs geldt ook als dit internationale bewijs.
- Sportpatent
- Het extra bewijs dat u nodig heeft om met Vaarbewijs 2 op de Rijn boven het Spijksche Veer te varen.
- Getij
- Het regelmatig stijgen en dalen van het water, met de stroming die daarbij hoort.
Veelgestelde vragen
Mag u met vaarbewijs 1 op het IJsselmeer?
Nee. Voor het IJsselmeer heeft u Klein Vaarbewijs 2 nodig, als uw boot vaarbewijsplichtig is. Dat geldt ook voor het Markermeer, het IJmeer en de Waddenzee.
Kunt u vaarbewijs 2 halen zonder vaarbewijs 1?
U hoeft de pas voor Vaarbewijs 1 niet eerst aan te vragen, maar u moet wel slagen voor het examen KVB1 én het examen KVB2. Daarna vraagt u alleen de pas voor Vaarbewijs 2 aan.
Wat kosten vaarbewijs 1 en 2 samen?
Bij het CBR betaalt u in 2026 € 142,35: beide examens, de Gezondheidsverklaring en één pas. Een cursus of lesmateriaal komt daar nog bij.
Geldt vaarbewijs 1 ook in het buitenland?
Klein Vaarbewijs 1 is ook een ICC voor binnenwateren, en Vaarbewijs 2 ook voor kustwateren. Of u ermee mag varen, bepaalt het land zelf; vraag het daar na voordat u gaat.
Hoe lang duurt het examen vaarbewijs 2?
Het examen KVB2 duurt 90 minuten en heeft 27 vragen. U slaagt met 35 van de 50 punten.
Gratis account
Bewaar je voortgang met een gratis account
Met een gratis account bewaar je wat je al geoefend hebt en ga je verder waar je gebleven was.
- Je voortgang wordt bewaard
- Een gratis oefenexamen om mee te beginnen
- Verder op je telefoon en je computer
- Eén account voor de website en de app
Geen betaalgegevens nodig. Pas als je een pakket kiest betaal je, eenmalig en zonder abonnement.
Gratis oefenexamen vaarbewijs 2Bekijk de pakketten voor Vaarbewijs 2Lees ook
Wanneer heeft u een vaarbewijs nodig?Een vaarbewijs is nodig vanaf 15 meter of als uw boot harder kan dan 20 km/u. Zo zit het met sloepen, speedboten, jetski's en zeilboten.Lees verder
Klein vaarbewijs halen: van theorie-examen tot pas in de busZo haalt u uw klein vaarbewijs: het theorie-examen bij het CBR, de Gezondheidsverklaring en de aanvraag van de pas. Met alle tarieven van 2026.Lees verder- Vaarbewijs 2 theorie-examen oefenenOefen voor je CBR theorie-examen Vaarbewijs 2: lessen, oefenvragen met uitleg en oefenexamens. Bekijk de pakketten en probeer eerst gratis.Lees verder
Over de auteur
Mehmet Karabulut
Oprichter bij Neovant B.V.